از تجربه دفاع مقدس تا تحولات امنیتی امروز

به‌گزارش آتیه مردم به نقل از روابط‌عمومی دانشگاه شیراز، نشست گفت‌وگومحور با موضوع «تجربه دفاع مقدس و راهبرد نوین دفاعی جمهوری اسلامی ایران» با حضور دکتر ابراهیم عزیزی، رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی و نماینده مردم شیراز و زرقان در مجلس، جمعی از اعضای هیئت‌رئیسه، استادان و دانشگاهیان، چهارشنبه ۸ مهرماه ۱۴۰۵ در دانشگاه شیراز برگزار شد.

این نشست همزمان با هفته دفاع مقدس و آغاز سال تحصیلی جدید، با هدف گفت‌وگو و تبادل نظر درباره تجربه تاریخی دفاع مقدس، تحولات و الزامات حوزه امنیت ملی و سیاست خارجی و نقش دانشگاه در این عرصه، در تالار دکتر مصطفوی ساختمان مدیریت دانشگاه شیراز ترتیب یافت.

دانشگاه می‌تواند در حوزه امنیت ملی و سیاست خارجی نقش مشورتی مؤثرتری ایفا کند

دکتر علیرضا افشاری‌فر، رئیس دانشگاه شیراز، در این نشست با گرامیداشت هفته دفاع مقدس و آغاز سال تحصیلی جدید، بر اهمیت شکل‌گیری گفت‌وگوی مستقیم میان نهادهای تصمیم‌گیر کشور و جامعه دانشگاهی تأکید کرد.

وی با اشاره به جایگاه کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی و اهمیت موضوعات مرتبط با این کمیسیون در فضای کنونی کشور، اظهار کرد: برگزاری این نشست با این هدف انجام شده است که دیدگاه‌ها و مسائل مطرح در حوزه امنیت ملی و سیاست خارجی با دانشگاهیان در میان گذاشته شود و در مقابل، دیدگاه‌ها، دغدغه‌ها و پیشنهادهای جامعه دانشگاهی نیز شنیده شود.

رئیس دانشگاه شیراز با بیان اینکه در بسیاری از کشورها، بهره‌گیری از دیدگاه‌های دانشگاهیان، مراکز علمی و اندیشکده‌ها بخشی از فرایند سیاست‌گذاری و تصمیم‌سازی است، گفت: مسائل مرتبط با امنیت ملی و سیاست خارجی از موضوعات مهم و راهبردی کشور است و ضروری است ظرفیت‌های علمی و تخصصی دانشگاه‌ها در این حوزه بیش از گذشته مورد توجه قرار گیرد.

دکتر افشاری‌فر افزود: دانشگاه شیراز با برخورداری از ظرفیت‌های علمی و تخصصی، به‌ویژه در حوزه‌هایی همچون حقوق و علوم سیاسی (با وجو دانشکده حقوق و علوم سیاسی و مراکز پژوهشی وابسته به آن)، می‌تواند در قالب یک ظرفیت مشورتی و علمی، در بررسی مسائل، ارائه دیدگاه‌های کارشناسی و کمک به فرایند تصمیم‌سازی کشور نقش‌آفرین باشد.

وی ابراز امیدواری کرد برگزاری این نشست، سرآغاز تعاملات گسترده‌تر و مستمر میان دانشگاه شیراز، مجلس شورای اسلامی و به‌ویژه کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی باشد و گفت: استمرار این گفت‌وگوها می‌تواند زمینه بهره‌گیری متقابل از ظرفیت‌های علمی، کارشناسی و اجرایی را فراهم کند.

رئیس دانشگاه شیراز در بخش دیگری از سخنان خود، با اشاره به مسائل و چالش‌های مالی دانشگاه، از کسری قابل‌توجه اعتبارات این دانشگاه در سال ۱۴۰۴ خبر داد و آن را از کم‌سابقه‌ترین موارد در طول سال‌های فعالیت دانشگاه دانست.

وی با اشاره به میزان بالای این کسری، گفت: دانشگاه شیراز در سال ۱۴۰۴ با کسری اعتباری در حدود ۸۷ درصد مواجه بوده است؛ موضوعی که فشار قابل‌توجهی بر برنامه‌های دانشگاه وارد کرده است.

دکتر افشاری‌فر ضمن قدردانی از پیگیری‌های دکتر ابراهیم عزیزی در این زمینه، خواستار پیگیری مجدانه‌ی این موضوع ازسوی نمایندگان مجلس شورای اسلامی شد و خبر داد که با پیگیری‌های انجام‌شده این موضوع در سازمان برنامه و بودجه درحال پیگیری است.

دفاع مقدس؛ تجربه‌ای برای شناخت ظرفیت‌های قدرت‌ساز کشور

در ادامه این نشست، دکتر ابراهیم عزیزی، رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی، با گرامیداشت یاد و خاطره شهدای دفاع مقدس و تبریک آغاز سال تحصیلی جدید به دانشگاهیان، بر ضرورت تداوم گفت‌وگو و هم‌اندیشی میان مجلس و دانشگاه تأکید کرد.

وی اظهار کرد: امیدواریم این نشست و نشست‌هایی از این دست، که می‌تواند به همکاری و هم‌اندیشی مؤثر میان مجلس و دانشگاه منجر شود، استمرار داشته باشد.

رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی، آغاز سال تحصیلی را فرصتی برای بازخوانی تجربه‌های گذشته و اندیشیدن به مسئولیت‌های پیش‌رو دانست و گفت: آغاز فعالیت دانشگاه‌ها، فرصت ارزشمندی است تا آنچه در سال‌های گذشته پشت سر گذاشته‌ایم و آنچه در پیش رو داریم، با نگاه به وظایف و رسالت‌های علمی و اجتماعی خود مرور کنیم و از این ظرفیت برای بالندگی و سازندگی کشور بهره بگیریم.

دکتر عزیزی با اشاره به همزمانی آغاز سال تحصیلی با هفته دفاع مقدس، این تقارن را فرصتی برای بازخوانی تجربه هشت سال دفاع مقدس و بررسی نسبت آن با تحولات و تهدیدهای سال‌های اخیر دانست و افزود: تجربه دفاع مقدس و همچنین تجربه درگیری‌های اخیر، از جمله جنگ ۱۲روزه و جنگ رمضان، ضرورت توجه به مؤلفه‌های قدرت ملی و آمادگی کشور در برابر تهدیدها را مورد تأکید قرار می‌دهد.

وی با اشاره به ابعاد مختلف جنگ تحمیلی هشت‌ساله، اظهار کرد: برای شناخت دقیق‌تر دفاع مقدس، نباید این جنگ را صرفاً در چارچوب رویارویی ایران و رژیم بعث عراق تحلیل کرد؛ بلکه بررسی شرایط پیش از جنگ، روند تحولات در طول جنگ و حمایت‌های بین‌المللی از رژیم بعث، ابعاد گسترده‌تری از این رخداد تاریخی را نشان می‌دهد.

رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی، با اشاره به حمایت کشورهای مختلف از رژیم بعث عراق در دوران جنگ تحمیلی، ادامه داد: با وجود فشارها، تهدیدها و هزینه‌های سنگینی که کشور در دوران دفاع مقدس متحمل شد، حضور مردم، هدایت و تدابیر امام خمینی(ره) و پس از آن رهبر معظم انقلاب، از عوامل مهم در تداوم مقاومت و عبور کشور از آن دوره بود.

از تجربه دفاع مقدس تا شکل‌گیری ظرفیت‌های قدرت ملی

دکتر عزیزی یکی از مهم‌ترین دستاوردهای دفاع مقدس را شکل‌گیری و تقویت ظرفیت‌های قدرت‌ساز کشور دانست و گفت: اگرچه دفاع مقدس هزینه‌های انسانی و مادی سنگینی بر کشور تحمیل کرد، اما یکی از نتایج مهم آن، شکل‌گیری ظرفیت‌هایی بود که در سال‌های پس از جنگ نیز در حوزه‌های مختلف توسعه یافت و به بخشی از توان ملی کشور تبدیل شد.

وی در ادامه، در تحلیل خود از مؤلفه‌های مؤثر بر قدرت ملی ایران، به سه مؤلفه ژئوپلیتیک، ظرفیت مردمی و توانمندی‌های دفاعی اشاره کرد و افزود: موقعیت ژئوپلیتیکی ایران، ظرفیت‌های اجتماعی و مردمی و همچنین توسعه توانمندی‌های دفاعی، از جمله عواملی هستند که باید در تحلیل تحولات امنیتی منطقه و تجربه درگیری‌های اخیر مورد توجه قرار گیرند.

رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی با اشاره به موقعیت راهبردی ایران در منطقه و ظرفیت‌هایی همچون تنگه هرمز، خاطرنشان کرد: بخشی از ظرفیت‌های قدرت ملی ایران ریشه در موقعیت جغرافیایی و ژئوپلیتیکی کشور دارد و بخشی دیگر، حاصل تجربه و انباشت دانش، توانمندی و ظرفیت‌های ایجادشده در چهار دهه گذشته است.

وی با اشاره به تجربه جنگ هشت‌ساله و درگیری‌های اخیر، بر ضرورت مطالعه دقیق این تحولات و استخراج درس‌ها و تجربه‌های آنها تأکید کرد و گفت: شناخت درست از روند شکل‌گیری ظرفیت‌های قدرت ملی، می‌تواند در تحلیل تحولات امنیتی و تصمیم‌گیری‌های آینده کشور مورد استفاده قرار گیرد.

ضرورت تداوم آمادگی و نقش‌آفرینی دانشگاهیان

دکتر عزیزی در بخش پایانی سخنان خود، با تأکید بر اینکه پایان یک درگیری به معنای پایان همه تهدیدها و چالش‌های امنیتی نیست، اظهار کرد: حتی پس از پایان جنگ‌ها، باید نسبت به استمرار چالش‌ها و تهدیدهای احتمالی هوشیار بود و ظرفیت‌های کشور را برای مواجهه با شرایط مختلف حفظ و تقویت کرد.

وی تأکید کرد: حفظ و ارتقای قدرت ملی نیازمند مشارکت همه بخش‌های کشور است و دانشگاهیان، استادان و مراکز علمی می‌توانند در این مسیر نقش مهمی ایفا کنند؛ به‌ویژه در حوزه‌هایی که به تقویت توان علمی، فناوری، اقتصادی، اجتماعی و دفاعی کشور مربوط می‌شود.

رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی، دانشگاه را یکی از مهم‌ترین کانون‌های تولید دانش و توانمندی کشور دانست و گفت: انتظار می‌رود جامعه دانشگاهی با بهره‌گیری از ظرفیت علمی و تخصصی خود، در شناخت مسائل، ارائه راهکارهای کارشناسی و کمک به تقویت بنیان‌های قدرت ملی مشارکت مؤثرتری داشته باشد.

وی در پایان با تأکید بر ضرورت حفظ آمادگی کشور در برابر تحولات و تهدیدهای احتمالی، اظهار کرد: استمرار هوشیاری، تقویت ظرفیت‌های ملی و استفاده از توان علمی و تخصصی کشور، از الزامات شرایطی است که جمهوری اسلامی ایران در آن قرار دارد.

در ادامه‌ی این نشست، تعدادی از استادان و دانشجویان دانشگاه به بیان پرسش‌ها و دیدگاه‌ها و پیشنهادات خود پرداختند.